Nam Cực (2)

 Cuối cùng thì chúng ta đang ở gần Nam Cực hơn bao giờ hết, hơn một giờ nữa, máy bay sẽ đáp xuống Ushuaia, và 6 giờ nữa, chúng ta sẽ lên tàu Fram để đến Nam Cực.

Bố tin rằng đây là chuyến đi sẽ mang lại cho con nhiều ấn tượng nhất trong những chuyến đi mà chúng ta đã trải qua. Ví dụ đây sẽ là lần đầu tiên con có một chuyến đi biển dài ngày, chúng ta sẽ có 13 ngày trên tàu, sẽ đi qua những vùng đất luôn mang lại những cảm hứng cho con người hàng thế kỷ qua.

Lịch sử Nam Cực bao gồm nhiều tháng năm băng giá không có dấu chân người, cho đến khi những nhà thám hiểm đầu tiên đặt chân đến lục địa trắng này hồi đầu thế kỷ 20, khi chưa có máy bay để bay đến Ushuaia, khi chưa có những con tàu tiện nghi để rút ngắn hành trình vượt qua eo biển Drake Passage khắc nghiệt,…

Chúng ta sẽ đến Nam Cực trong sự tiện nghi, sẽ có thể nói chuyện với mọi người qua skype và cập nhật những hình ảnh hang ngày trên flickr hay facebook để chia sẻ với bạn bè của bố và của con. Trừ những lúc lên thuyền ghé vào Nam Cực, chúng ta sẽ có không gian tương đối dễ chịu trên tàu, ấm áp và thoải mái để ngắm những con cá voi quẫy mình trong đại dương Nam Cực bao la…

Những nhà thám hiểm đầu tiên đến đây với rất ít hiểu biết và trang bị, rất nhiều người trong số họ đã hy sinh để chúng ta có những hiểu biết hôm nay về miền đất này… Nhiều nhà khoa học giờ đây cũng đang sống hàng ngày ở Nam Cực, kể cả ở cực Nam của trái đất trong những ngày mùa đông lạnh lẽo không có ánh mặt trời, để những hiểu biết của chúng ta về Nam Cực, về thế giới ngày một nhiều hơn. Giờ đây chúng ta có thể dễ dàng theo dõi thời tiết hàng ngày ở Nam Cực qua cái máy tính của con trong phòng làm việc, điều mà các nhà thám hiểm chỉ vài chục năm trước còn mơ ước, con có thể dễ dàng đọc về các loài chim cánh cụt, từ những hiểu biết trước đó của bao nhiêu người từng đến đây và yêu mến mảnh đất này, yêu mến thiên nhiên và cũng như con, yêu mến những con chim cánh cụt đang yêu…

Nhưng như thế không có nghĩa là chuyến đi của con bớt đi sự thú vị. Con đã đặt chân đến những vùng đất mới, tận mắt thấy sự rộng lớn của thế giới và sự hữu hạn của hiểu biết, sẽ biết nhiều hơn về Nam Cực qua những bài học được các cô chú hướng dẫn trong chuyến đi, biết nhiều hơn về con tàu và hải trình chúng ta đi qua qua những cuộc nói chuyện với thuyền trưởng và các sĩ quan trên tàu. Tất nhiên, con đường đi đến đây cũng sẽ cho con biết nhiều hơn về thế giới, từ hình ảnh của sân bay DFW rộng lớn con vẫn xem trên google earth, đến sự khác biệt và quyến rũ của Buenos Aires, hay tận mắt nhìn thấy con song River de la Plata rộng lớn mà con nghĩ là một cái vịnh…

Những ngày thú vị của chúng ta đang ở phía trước, và bố hy vọng là con có thể học được nhiều thứ ở đây, từ chuyến đi này, và hiểu rằng thế giới này rộng lớn và hấp dẫn biết bao nhiêu.

Và tất nhiên, bố hạnh phúc vì đã mang lại cho con cơ hội tìm hiểu và khám phá thế giới, theo cách tốt nhất mà chúng ta có thể làm.

Nam Cực

Nhiều người hỏi bố, tại sao chúng ta lại có chuyến đi này.

Nếu câu hỏi này được đặt ra cho bố hai mươi năm trước, có lẽ bố sẽ trả lời, vì bố thích. Câu trả lời bây giờ của bố tất nhiên là khác, bởi vì bố thấy cần phải làm như vậy.

Ước mơ của Thiều Quang được đặt chân đến Nam Cực sẽ được coi là một ước mơ viển vông, đối với hầu hết người lớn. Không hẳn vì mọi người không thích đến đấy, không thích khám phá một miền đất mới, có khi chỉ đơn giản là ngay khi có ý nghĩ đấy, mọi người đã nghĩ ngay rằng, mình không làm được đâu, hoặc là sẽ chờ đợi xem có ai đó hay môt dịp may nào đó sẽ đến, và mang theo ước mơ của họ. Có nhiều ước mơ đã chết đi theo cách như vậy, khi con người lớn dần lên, nhìn thấy sự hữu hạn của những gì mình đang có và sự viển vông của những ước mơ. Nhưng nếu không còn những ước mơ xa vời và đôi khi viển vông ấy, chúng ta có lẽ chẳng còn gì cả. Những ước mơ đẹp đẽ luôn sẽ là điều quan trọng, giúp trẻ con lớn lên, và giúp người lớn nhận ra và gìn giữ những giá trị của cuộc sống tươi đẹp. Ước mơ khám phá những miền đất mới của con, do vậy, tất nhiên là cái mà bố cần và nên giúp con nuôi dưỡng, nó sẽ giúp con đi những bước xa hơn trong suốt cuộc đời của con sau này...

Bố tất nhiên cũng đầy hứng thú và say mê để trò chuyện với Thiều Quang về những điều đơn giản và lớn lao, như chuyện trái đất đang ấm lên, sự đổi thay của khí hậu hay chuyện bảo vệ môi trường sống đầy bất trắc của chúng ta. Người lớn thường không dễ dàng chia sẻ những suy tư như vậy của trẻ em, của những đứa trẻ ở tuổi của con, nhưng bố thì khác, bố hiểu những gì con nghĩ về thế giới sẽ còn đi theo con trong suốt cuộc đời, đem lại cho con nhiều thứ. Bố cũng tin là con sẽ học được nhiều hơn cách chia sẻ về những gì con quan tâm với mọi người, trước hết là với bạn bè con, với những người xung quanh, và biết đâu, với nhiều người khác. Chuyến đi này sẽ là một dịp tốt, để con chia sẻ những gì mình tận mắt nhìn thấy, tận mắt chứng kiến với mọi người...

Chỉ còn hơn hai mươi ngày nữa, bố con mình sẽ lên đường, sẽ là một chặng đường dài, nhưng sẽ đầy thú vị. Chúng ta sẽ dừng chân ở Dallas để con được nhìn thấy phi trường lớn nhất nước Mỹ mà con từng nhiều lần xem trên google earth, sẽ khám phá Buenos Aires quyến rũ, tìm kiếm những điều thú vị ở thành phố cực Nam thế giới Ushuia, đứng trên pier 39 ngắm những con hải cẩu đang phơi nắng ở San Francisco,...

Bố sẽ chờ xem bản presentation của con về chuyến đi sẽ thế nào, và chúng ta sẽ còn vài chục ngày để mua thêm nhiều thứ.

Việc đầu tiên mà chúng ta làm, có lẽ là trong tuần tới, sẽ bắt đầu ghi nhật ký của chuyến đi này, chuyến đi có vẻ như sẽ giúp con trở thành người trẻ nhất đặt chân đến Nam Cực...

Cơ hội trong những rủi ro

Thiều Quang, con trai lớn của tôi bị một tai nạn nhỏ khi chơi ở trường, bị gẫy một cái xương khi chống tay xuống đấy, sáu tuần tới Thiều Quang sẽ phải bó bột để chờ xương liền lại. 

Tất nhiên, chúng ta đều hiểu rằng, việc con bị ngã ở trường hôm qua, bị gãy xương, phải bó bột, là một rủi ro, và là rủi ro không đáng có. Nhưng đấy cũng là một phần của cuộc sống, khi đôi khi mọi thứ không diễn ra giống như chúng ta mong muốn. Con sẽ phải bó bột tay trái của con trong sáu tuần tới, sẽ không thể đạp xe, không chơi golf, không tập đàn, và sẽ rất khó khăn để viết, vẽ bằng tay thuận của con trong sáu tuần tới.

Nhưng đấy không phải là mọi thứ. Và rủi ro không phải chỉ là những thiệt thòi, như bố con mình nói chuyện sáng nay trên đường đến Saint Paul để khám lại chỗ bó bột, có khá nhiều cơ hội cũng đang mở ra với con.

Cái đầu tiên, có lẽ là con sẽ học cách viết bằng tay phải, sáng nay bố đã nhìn thấy con làm việc đó, tất nhiên chữ sẽ chưa đẹp ngay được đâu. Nhưng có lẽ con sẽ nhanh chóng viết được đẹp đẽ thôi. Rất có thể sau cái tan nạn nhỏ này, con sẽ có thể tự hào vì mình có thể viết, vẽ được bằng cả hai tay, đấy nên coi là một khả năng đặc biệt và sự hạn chế cử động tay trái vì bó bột sẽ giúp con có được những trải nghiệm mới, phát hiện mới về những khả năng của mình.

Con cũng đã nhìn thấy các bạn cùng lớp và các bạn khác của con lo lắng và chia sẻ với con thế nào vào hôm qua và cả hôm nay khi con đến lớp. Những chia sẻ như thế không phải ai, và lúc nào cũng có thể có được. Con sẽ thấy là những gì con làm cho các bạn sẽ giúp con nhận được sự chia sẻ thế nào. Và bố cũng nghĩ, con sẽ gần gũi và thân thiết, chia sẻ với các bạn nhiều hơn, sẽ thấy các bạn giúp đỡ con ra sao nữa.

Hay là về cái câu lạc bộ đi xe đạp của các con, tất nhiên con không thể đạp xe trong sáu tuần tới, vì đi xe đạp bằng một tay là quá nguy hiểm ở tuổi con, nhưng điều ấy không ngăn cản việc con vẫn tiếp tục cùng các bạn tổ chức những chuyến đi khác, mà con sẽ là người tổ chức thực thụ, và chia sẻ với các bạn những trải nghiệm ở vị thế của một người tổ chức.

Bố cũng nghĩ, con sẽ học được cách trở thành một cậu bé mạnh mẽ hơn sau tai nạn nhỏ này.

Rủi ro đương nhiên là cái chả ai muốn, nhưng cách chúng ta ứng xử với những rủi ro mình gặp phải mới là quan trọng, con trai ạ... Hãy tìm những cơ hội và cả niềm vui trong khi chúng ta vượt qua rủi ro, mới là điều quan trọng...

Vòng golf đầu tiên

Mười một ngày sau sinh nhật con, bố mới viết cái notes này, để chúc mừng sinh nhật Thiều Quang. Bố tin là con đã có một kỳ sinh nhật thú vị. Thật may mắn là sinh nhật của con trùng với tuần lễ nghỉ giữa kỳ, và chúng ta đã có cơ hội để có một chuyến đi, và có những trải nghiệm mới mẻ.

Bố và con đã làm được việc định làm, là có một vòng golf - lần đầu tiên - vào đúng ngày sinh nhật 9 tuổi ở Montgomery Links. Golf là một trò chơi thú vị, và sự thú vị ấy phần nhiều nằm ở chỗ người chơi cùng với mình là ai. Bố đã có rất nhiều người bạn từ những trận golf của bố, nhiều người trong số đó là những người bạn rất thú vị, và vì vậy, bố thấy vòng golf đầu tiên và vào ngày sinh nhật của con là rất thú vị.

Bố nhớ những cú đánh đầu tiên của vòng golf đầu tiên của bố, cái cảm giác khác biệt của sân golf so với sân tập, sự cởi mở của không gian và màu xanh của thảm cỏ... Và bố thấy hài lòng vì đã có thể thấy sự say mê, thú vị của con trong những trải nghiệm đầu tiên này.

Sự thú vị tăng lên qua mỗi hố golf, những cú swing ngọt hơn, những đường bóng đi đúng đích hơn sau mỗi hố golf tạo cho bố niềm vui được quan sát và cùng con trải nghiệm. Tất nhiên, bố nên nói đến việc con đã có thể đạt được cú double bogey  đầu tiên ngay trong vòng golf đầu đời của mình, trong khi bố vẫn mơ đến cú double bogey sau mười vòng golf đầu tiên.

Bố hy vọng là con sẽ yêu thích môn thể thao thú vị, nhưng đầy thử thách, với những luật lệ nghiêm ngặt, và những đòi hỏi khác biệt về cách ứng xử này. Sẽ còn rất nhiều thứ con phaỉ học, nhưng vòng golf đầu tiên của con trong ngày sinh nhật như thế, bố nghĩ, đã là một trải nghiệm thú vị... Con sẽ còn học được rất nhiều thứ, sẽ có được rất nhiều người bạn thú vị từ những trận golf, và sẽ biết được nhiều miền đất, nhiều trải nghiệm thú vị từ những cuộc chơi con sắp trải qua...

Sẽ còn nhiều những vòng golf khác, và bố nghĩ, sự thú vị nằm ở chỗ, bố đã có một người bạn cùng chơi thú vị trong những vòng golf của bố, và cũng như con đã từng vượt bố khi con học bơi, sẽ nhanh thôi, con là tay golf cừ mà bố phải học tập.

Chúng ta có thể làm gì...

Khi bố đưa các con đến những thành phố khác và trở về Hà Nội, Thiều Quang thường hỏi bố tại sao Hà Nội lại xấu và bẩn hả bố? tại sao người ta không xây những ngôi nhà đẹp? tại sao Việt Nam không có luật phải xây nhà đẹp và đường phố sạch. Bố yêu ước mơ của Thiều Quang là trở thành kiến trúc sư để có thể thiết kế lại những đường phố và những ngôi nhà đẹp, để xây lại thành phố Hà Nội đẹp hơn. Bố tất nhiên cũng thấy những chuyến đi của chúng ta thú vị hơn, khi Thiều Quang luôn có được những ý tưởng mới về những ngôi nhà, những đường phố, những khu nghỉ mát,...từ sau những chuyến đi xa.

Đất nước chúng ta đang sống, thành phố nơi các con sinh ra và lớn lên còn rất nhiều bề bộn và vất vả, còn rất nhiều người xung quanh chúng ta vật lộn mỗi ngày vì những mưu sinh. Mỗi khi bố nói về những ước mơ và dự định của các con, có không ít những lời bình luận làm bố buồn lòng theo kiểu đấy là do các con có điều kiện.

Bố sinh ra trong sự nghèo khó, chưa bị đói bữa nào nhưng đã có những lần, bà nội đi công tác vắng nhà, trưa về nhà chỉ có cơm, bố đi móc cua để về giã ra, làm món chấm. Bố rất nhớ hình ảnh các cô em của bố ngồi ở đầu nhà chờ bố đi móc cua về. Nhưng bố lại cũng nhớ những cuốn sách của bố đã dạy bố ước mơ đến những miền đất mới thế nào, từ cuốn sách nhỏ bố đã quên tên là nhật ký về chuyến đi của thiếu nhi Hà Nội từ bắc vào nam cho bố những ý niệm đầu tiên về các miền của đất nước, hay những câu chuyện của các danh nhân giúp bố hiểu thêm và mơ ước được đến những miền đất khác. Nếu lúc nằm trên bờ cỏ, trong những buổi chăn bò ấy, bố nghĩ rằng mình không có điều kiện đâu, thì chắc là bố sẽ chẳng làm gì. Thậm chí bố có thể sẽ giống những bạn bè khác của bố ở quê, bất lực và bế tắc... Khả năng lớn nhất của bố là biết ước mơ, và tin rằng đôi khi có thể biến một phần những  ước mơ phần lớn là viển vông ấy thành hiện thực.

Cũng có những người khác khuyên nhủ bố là có thể làm những việc khác mà các cô chú ấy nghĩ sẽ có ích hơn cho xã hội, kiểu như giúp một ai đó một ít tiền, hay cho họ một cái gì đó từ một phần tài sản mà bố đang có chẳng hạn. Tuổi thơ nông thôn giúp bố nhận ra một điều là những cái giúp kiểu như vậy chẳng mang lại gì cho tương lai của những bạn bè con đang ở nông thôn cả. Có thể chúng ta không mang lại gì nhiều, nhưng đôi khi những thứ nho nhỏ có thể mang lại cho chúng ta, cho mọi người nhiều thứ hơn mình nghĩ.

Một lời dạy của ông nội hồi bố lên 5 tuổi hãy nhìn vào mắt của người đối thoại đã giúp bố nhận ra nhiều người bạn, nhận thấy nhiều kẻ không đáng quen trong cuộc sống phức tạp khi bố thành người lớn. Một cuốn sách nhỏ bố đọc hồi trẻ con giúp bố nhất định phải đi đến một miền đất xa lạ, và để đạt được nó, bố đã làm được nhiều việc có ích.

Chúng ta luôn có thể làm gì đó tốt đẹp cho những người xung quanh, và thường là điều đó không lớn lao như mọi người, như chính chúng ta mong đợi, nhưng đừng ngần ngại làm những điều nhỏ bé.

Trước khi Thiều Quang quyết định có nên trở thành một kiến trúc sư hay sẽ trở thành một cái gì đó khác, bố nghĩ, con có thể làm được vài việc có ích khác, ví dụ như chia sẻ với các bạn cùng trang lứa về những ước mơ của con, về cách mà con đã học và hiểu về thế giới, cách con yêu thành phố này và cả những gì con chưa hài lòng về nó chẳng hạn...

Đừng tự giới hạn mình, và đừng tự giới hạn những ước mơ của mình, chỉ cần thế, là các con đã có thể giúp cho mình và cho rất nhiều người xung quanh, các con trai thân mến ạ.

Có gì cho một nghìn năm...

Bố rất lấy làm tiếc để nói với các con trai của bố, là sẽ không có gì hay ho. Sẽ có duyệt binh và pháo hoa, là những thứ chúng ta có thể muốn nhìn thấy ở ngày Quốc Khánh, sẽ có kẹt xe và tắc đường, vì sẽ có nhiều người nghĩ rằng chắc sẽ có gì đấy để xem nên đổ về Hà Nội trong những ngày đầu tháng 10, sẽ có ngổn ngang và bụi bặm, cả vì chuẩn bị lễ hội và cả vì sẽ có rất nhiều người sẵn sàng xả rác khắp những nơi công cộng...

Nhưng vì các con không được nghỉ học, bố mẹ chẳng được nghỉ làm việc, cho nên chúng ta sẽ phải ở nhà trong những ngày đó, chẳng làm gì khác được đâu. Chúng ta sẽ ở lại Hà Nội thôi...

Có thể chúng ta sẽ làm được vài điều khác hay ho, ví dụ như cùng đạp xe đi đâu đấy, ví dụ là ra bãi sông Hồng như vài tuần trước, rồi cùng quay về thành phố xem chúng ta đang có những gì, cũng là chuyện hay và đáng làm, các con trai nhỉ.

Hà Nội của con

Năm nay, Hà Nội tròn 1000 năm tuổi, bố cũng tin là như vậy, và con cũng tin là như vậy, chỉ có điều bố không thể cắt nghĩ được cho con tại sao lại là ngày 10.10, vì bố biết Chiếu Dời Đô hẳn nhiên không công bố vào ngày đấy. Thôi thì dù sao, 10.10.10 cũng là con số đẹp, viên mãn.
Hà Nội là thành phố của con, nơi con sinh ra và con đang lớn lên, sinh ra và lớn lên ở nông thôn, bố khôngg có ký ức về Hà Nội của tuổi thơ, cho nên bố không thể nói với con chính xác là Hà Nội của trẻ con có gì khác hơn sau mấy chục năm, nhưng Hà Nội của người lớn thì rất khác, khác nhiều lắm. Thật ra thì chính Hà Nội của trẻ con cũng đổi khác từng ngày, đáng tiếc là những đổi khác chẳng lấy gì làm dễ chịu, bố buộc phải đồng ý với con là thành phố của con đang mỗi ngày bớt đi sự thân thiện với trẻ con.
 
Và bố buồn giúp con nhiều lắm, khi con hỏi bố "Có thành phố nào xấu và bẩn hơn thành phố Hà Nội không bố? "
 
Buồn hơn, vì tìm được câu trả lời cho câu hỏi của con là rất khó khăn.
 
Bố biết, con luôn muốn được tự hào về mọi thứ thuộc về con hay con thuộc về nó, từ những món đồ chơi nhỏ đến trường con học, cho nên, việc con thất vọng về thành phố của mình, là một thứ mà con không muốn có.
 
Bố cũng không muốn con mang theo sự thất vọng ấy. Nhưng bố cũng không thể bắt con không nhận ra sự thật về thành phố của con là như vậy. Chúng ta không nên giả vờ tin rằng mọi thứ tốt đẹp, nếu thực ra nó chẳng phải như vậy. Nhưng chúng ta luôn có thể làm gì đó để thay đổi, để làm mọi thứ tốt đẹp hơn lên, dù chỉ là tốt hơn một chút thôi.
 
Bố đương nhiên cũng sẽ vẫn tiếp tục mang con đến những thành phố mới, những miền đất mới, để con biết thế giới này rộng lớn và đáng yêu thế nào, để con tiếp tục biết rằng có nhiều thứ còn có thể thay đổi để thành phố nơi con sinh ra và lớn lên có thể đẹp hơn, dễ chịu hơn, mỗi ngày...
 
Và có ngày con sẽ nói với con của con về thành phố của con với sự tự hào và tình yêu con dành cho thành phố của con...